{"id":192647,"date":"2026-05-28T12:00:18","date_gmt":"2026-05-28T12:00:18","guid":{"rendered":"https:\/\/store.filgolf.com\/?p=192647"},"modified":"2026-05-28T12:00:18","modified_gmt":"2026-05-28T12:00:18","slug":"az%c9%99rbaycanin-iqtisadi-inkisafi-tarix-muasir-v%c9%99ziyy%c9%99t-v%c9%99-g%c9%99l%c9%99c%c9%99k-perspektivl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/store.filgolf.com\/?p=192647","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0131n \u0130qtisadi \u0130nki\u015faf\u0131: Tarix, M\u00fcasir V\u0259ziyy\u0259t v\u0259 G\u0259l\u0259c\u0259k Perspektivl\u0259r"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131, geostrateji m\u00f6vqeyi,  <a href=\"https:\/\/aviamaster2.com\/az\/\">avia masters<\/a> z\u0259ngin t\u0259bii resurslar\u0131 v\u0259 m\u00fcasir iqtisadi siyas\u0259tl\u0259ri il\u0259 tan\u0131nan bir \u00f6lk\u0259dir. Bu hesabatda Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131n tarixi, m\u00fcasir v\u0259ziyy\u0259ti v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k perspektivl\u0259ri \u0259traf\u0131nda geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131lacaq.<\/p>\n<p><h3>Tarix\u0259n \u0130qtisadi \u0130nki\u015faf<\/h3>\n<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi inki\u015faf\u0131 uzun bir tarix\u0259 malikdir. Q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259, x\u00fcsusil\u0259 \u015eirvan, G\u0259nc\u0259 v\u0259 Bak\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 ticar\u0259t yollar\u0131n\u0131n k\u0259si\u015fdiyi bir m\u0259rk\u0259z olaraq, iqtisadiyyat\u0131n inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. 19-cu \u0259srd\u0259 neft s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadiyyat\u0131 yeni bir d\u00f6vr\u0259 q\u0259d\u0259m qoydu. Bak\u0131da neft istehsal\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 artd\u0131 v\u0259 bu, \u00f6lk\u0259nin iqtisadiyyat\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdirdi. 20-ci \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan, d\u00fcnya neft istehsal\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Sovet \u0130ttifaq\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadiyyat\u0131 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f planlama sistemin\u0259 daxil oldu. Bu d\u00f6vrd\u0259 s\u0259naye, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 infrastruktur sah\u0259l\u0259rind\u0259 bir \u00e7ox inki\u015faf layih\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irildi. Lakin, 1991-ci ild\u0259n sonra m\u00fcst\u0259qil bir d\u00f6vl\u0259t olaraq Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadiyyat\u0131 yeni bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015fla qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131.<\/p>\n<p><h3>M\u00fcst\u0259qillik D\u00f6vr\u00fc v\u0259 \u0130qtisadi \u0130slahatlar<\/h3>\n<\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 edildikd\u0259n sonra, Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131 ciddi \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdi. 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 iqtisadi t\u0259n\u0259zz\u00fcl, inflyasiya v\u0259 i\u015fsizlik ba\u015f ald\u0131. Lakin, 1994-c\u00fc ild\u0259n etibar\u0259n \u00f6lk\u0259 neft m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri imzalayaraq beyn\u0259lxalq investisiyalar\u0131 c\u0259lb etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Bu d\u00f6vrd\u0259 &#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221; il\u0259 d\u00fcnya neft \u015firk\u0259tl\u0259ri Az\u0259rbaycan neftini hasil etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259y\u0259 investisiya yat\u0131rma\u011fa ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n<p>Bu d\u00f6vr, eyni zamanda iqtisadi islahatlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 d\u0259 xarakteriz\u0259 olunur. D\u00f6vl\u0259t m\u00fclkiyy\u0259tinin \u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirilm\u0259si, bazar iqtisadiyyat\u0131na ke\u00e7id v\u0259 xarici ticar\u0259tin liberalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 kimi islahatlar h\u0259yata ke\u00e7irildi. Bu islahatlar, Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadiyyat\u0131n\u0131 daha da diversifikasiya etm\u0259y\u0259 v\u0259 qeyri-neft sektorunu inki\u015faf etdirm\u0259y\u0259 imkan tan\u0131d\u0131.<\/p>\n<p><h3>M\u00fcasir V\u0259ziyy\u0259t<\/h3>\n<\/p>\n<p>Haz\u0131rda Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131 neft v\u0259 qaz sektoruna \u0259saslansa da, qeyri-neft sektoru da s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir. 2020-ci ild\u0259n etibar\u0259n COVID-19 pandemiyas\u0131, qlobal iqtisadiyyata t\u0259sir etdiyi kimi, Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadiyyat\u0131na da ciddi t\u0259sir etdi. Lakin, d\u00f6vl\u0259tin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi stimulla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259r v\u0259 iqtisadiyyat\u0131n diversifikasiyas\u0131 say\u0259sind\u0259, \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131 b\u0259rpa olma\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>2023-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00dcDM-si 80 milyard AB\u015e dollar\u0131n\u0131 ke\u00e7mi\u015fdir. Neft v\u0259 qaz sektoru h\u0259l\u0259 d\u0259 iqtisadiyyat\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ets\u0259 d\u0259, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, turizm, informasiya texnologiyalar\u0131 v\u0259 istehsal sah\u0259l\u0259ri d\u0259 getdikc\u0259 daha \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynama\u011fa ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, Az\u0259rbaycan beyn\u0259lxalq ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259rini geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irir. &#8220;C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi&#8221; layih\u0259si, Az\u0259rbaycan\u0131n enerji resurslar\u0131n\u0131 Avropa bazarlar\u0131na \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Bu layih\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n enerji m\u00fcst\u0259qilliyini art\u0131rmaqla yana\u015f\u0131, Avropan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 d\u0259 t\u00f6hf\u0259 verir.<\/p>\n<p><h3>G\u0259l\u0259c\u0259k Perspektivl\u0259r<\/h3>\n<\/p>\n<p>G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir ne\u00e7\u0259 strateji istiqam\u0259t m\u00f6vcuddur. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131na daha \u00e7ox diqq\u0259t yetirilm\u0259lidir. K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, turizm v\u0259 informasiya texnologiyalar\u0131 sah\u0259l\u0259rind\u0259 investisiyalar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, iqtisadiyyat\u0131n diversifikasiyas\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>\u0130kincisi, insan kapital\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 vacibdir. T\u0259hsil sisteminin modernl\u0259\u015fdirilm\u0259si, pe\u015f\u0259 t\u0259hsilinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 i\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ixtisasla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, iqtisadiyyat\u0131n inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynayacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 yeni bazarlar\u0131n axtar\u0131lmas\u0131 \u00f6n\u0259mlidir. Avropa, Asiya v\u0259 dig\u0259r regionlarla ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259rinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, \u00f6lk\u0259nin iqtisadi inki\u015faf\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir ed\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>Son olaraq, Az\u0259rbaycan\u0131n enerji resurslar\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259si v\u0259 b\u0259rpa olunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 investisiyalar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, ekoloji tarazl\u0131\u011f\u0131n qorunmas\u0131na v\u0259 enerji m\u00fcst\u0259qilliyinin t\u0259min olunmas\u0131na k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p><h3>N\u0259tic\u0259<\/h3>\n<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi inki\u015faf\u0131, tarixi z\u0259nginlikl\u0259ri, m\u00fcasir islahatlar\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k perspektivl\u0259ri il\u0259 dinamik bir prosesdir. \u00d6lk\u0259, neft v\u0259 qaz sektoruna olan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmaq, qeyri-neft sektorunu inki\u015faf etdirm\u0259k v\u0259 beyn\u0259lxalq ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259rini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi add\u0131mlar atmaqdad\u0131r. Bu istiqam\u0259td\u0259 at\u0131lan add\u0131mlar, Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadiyyat\u0131n\u0131 daha da g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259k v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 daha parlaq bir iqtisadi m\u00fchit t\u0259qdim ed\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.technikaizs.cz\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/MG_4368.jpg\" style=\"max-width:450px;float:left;padding:10px 10px 10px 0px;border:0px;\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131, geostrateji m\u00f6vqeyi, avia masters z\u0259ngin t\u0259bii resurslar\u0131 v\u0259 m\u00fcasir iqtisadi siyas\u0259tl\u0259ri il\u0259 tan\u0131nan bir \u00f6lk\u0259dir. Bu hesabatda Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131n tarixi, m\u00fcasir v\u0259ziyy\u0259ti v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k perspektivl\u0259ri \u0259traf\u0131nda geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131lacaq. Tarix\u0259n \u0130qtisadi \u0130nki\u015faf Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi inki\u015faf\u0131 uzun bir tarix\u0259 malikdir. Q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259, x\u00fcsusil\u0259 \u015eirvan, G\u0259nc\u0259 v\u0259 Bak\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 ticar\u0259t yollar\u0131n\u0131n k\u0259si\u015fdiyi bir m\u0259rk\u0259z [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1008],"tags":[5039],"class_list":["post-192647","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-computers-games","tag-avia-master"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/store.filgolf.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/192647","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/store.filgolf.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/store.filgolf.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/store.filgolf.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/store.filgolf.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=192647"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/store.filgolf.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/192647\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":192648,"href":"https:\/\/store.filgolf.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/192647\/revisions\/192648"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/store.filgolf.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=192647"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/store.filgolf.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=192647"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/store.filgolf.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=192647"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}